Werkgroep Roofvogels Zeeland

De Zeeuwse populatie wordt voor 2024 geschat op 179-205 broedparen (Tabel 2). In 2000-2002 ging het nog om 262-359 paren. In het jaar 2003 crashte de populatie tot 171-258 paren. In 2004-2017 was ze met 173-277 min of meer stabiel. Sinds 2018 gaat het om nog maar om 151-215 paren (Castelijns 2022a). In Het Verdronken Land van Saeftinghe, het belangrijkste gebied voor deze soort, ging het in 2024 om 22 paren (gegevens Het Zeeuwse Landschap).

Voor 87 van de 109 nesten, waaronder één zeker vervolglegsel, is het broedresultaat met zekerheid bekend; 36% hiervan mislukte. Deze berekening is uitgevoerd inclusief nesten waarvan het succes werd vastgesteld aan de hand van uitgevlogen jongen op locaties die niet onder controle stonden. Als de achttien nesten waarbij dit het geval was buiten beschouwing worden gelaten, mislukte 49%. Zelfs dit kan een overschatting zijn omdat waarnemers geneigd zijn van mislukte nesten geen nestkaart aan te maken en bovendien een nest al mislukt kan zijn vóór het eerste bezoek en daardoor niet tijdig gevonden wordt.

Van negen nesten is de mislukkingsoorzaak en van 25 nesten het mislukmoment bekend (Tabel 3). Ik schrijf het nog maar eens op; dat kan beter!

Twee nesten mislukten in de nestfase als gevolg van schudden van ganzeneieren. Vier nesten werden verlaten na maaien van het gewas. Bij twee daarvan was het nest beschermd. Het ging om één nest in de ei- en één nest in de kleine jongenfase. Zie verderop voor mogelijk oorzaak. Eén nest werd in de jongenfase gepredeerd door een Vos en bij twee nesten kwamen de eieren niet uit.

De start van de eileg was met 27 april gemiddeld, de legselgrootte met 4,4 eieren enigszins lager en de broedselgrootte behoorlijk lager dan gemiddeld (Tabel 4, Figuur 11). Een en ander is ongetwijfeld het gevolg van de slechte voedselsituatie.

In totaal werden in 2024 22 nesten in landbouwgewas vastgesteld: vijf in gras (waaronder twee in graszaad en één in maaigras), zeven in tarwe (minstens vier in wintertarwe) en zes in gerst (minstens vijf in wintergerst). Van vier nesten is het gewas niet bekend. Tien nesten waren succesvol, vijf nesten mislukten en van zeven nesten is het succes niet bekend. Het aantal nesten in landbouwgewas is geleidelijk toegenomen (Figuur 12). De laatste tien jaar gaat het om 6-11% van de populatie. Gemiddeld is 66 % van de paren in landbouwgewas succesvol.

Het slagingspercentage in luzerne en gras ligt met ongeveer 20% een stuk lager dan de 76% in graan (Tabel 5). Het verschil tussen gerst en tarwe is gering. Luzerne en gras worden vroeg gemaaid. Nesten zijn dan meestal in de ei- of kleine jongenfase. Ze worden dan door het vrouwtje nog bebroed. De kans dat door veranderingen rondom het nest (maaien en nestbescherming) het vrouwtje het nest verlaat, is dan groot[1]. Soms helpt het om het raster ruimer om het nest te plaatsen. Bij jongen van drie weken oud wordt een raster van vijf bij vijf en soms zeven bij zeven meter gehanteerd. Bij kleine jongen en nesten in de eifase is tien bij tien meter kansrijker.

In Bijlage 4 wordt een overzicht gegeven van de in totaal 87 prooien. Het betreft 21 plukresten, één zichtwaarneming en 65 prooien ontfutseld uit braakballen. Bij deze laatste categorie ging het om twee onbekende zoogdieren, 25 keer om een muis, vier keer om een rat en eveneens vier keer om een Haas of Konijn. Van de 30 vogels konden er 17 niet op naam gebracht worden, vijf keer ging het om een Patrijs of Fazant en zes keer om een duif. Eén witte Kwikstaart en een Spreeuw konden tot op soort gedetermineerd worden. Bij de plukresten ging het voor wat betreft de zoogdieren om jonge Haas (7x), Bruine Rat (2x) en Haas/Konijn (1x). Er zijn zes vogelsoorten gemeld: één niet nader gedetermineerd duif, vier Fazanten (variërend van pul tot halfwas), één halfwas Slobeend, een volgroeide Groene Specht en zowel twee volgroeide Houtduiven als Waterhoenen. Bij de zichtwaarneming ging het om een onbekend muis.

[1] Vanaf ruim drie weken kunnen de jongen zichzelf warmhouden en hoeven de ouders alleen nog maar prooi naar het nest te brengen. Bovendien neemt het minder schuwe mannetje al snel het voortouw.

Adulte vrouw Bruine Kiekendief Tholen 13 mei 2023, foto Theo Fase, ©TJBLL Fotografie.Adulte vrouw Bruine Kiekendief Tholen 13 mei 2023, foto Theo Fase, ©TJBLL Fotografie.