Van de in Zeeland voorkomende roofvogels zijn Sperwer, Boomvalk en Slechtvalk echte vogeleters. De Havik moet het ook vooral van vogels hebben, maar slaat daarnaast ook (jonge) Konijnen en soms een (jonge) Haas. Bruine Kiekendief en Buizerd eten zowel vogels als zoogdieren. Het broedsucces van deze soorten is afhankelijk van het aanbod aan muizen, Hazen, Konijnen en Fazanten. Bij de laatste drie gaat het vooral om jonge dieren. In het jaarverslag 2022 is hier aandacht aan besteed. Als echte woelmuizeneter zegt het broedsucces van de Torenvalk wat over de stand van deze muizen. Zie aldaar.
In dit hoofdstuk worden relatieve aantallen en dichtheden gegeven voor Haas, Konijn, Fazant en Patrijs. Ze zijn tot stand gekomen door tellingen in Zeeuws-Vlaanderen. Er is niet onderzocht of de situatie representatief is voor andere gebieden in Zeeland.
Omdat het in het voorjaar woekeren met de tijd is, is gekozen voor een vrij vlot uit te voeren relatieve methode. Voor Haas, Fazant en Patrijs worden vier routes geteld in open agrarisch landschap (verderop aangeduid met ‘polder’) en voor het Konijn worden bovendien twee routes in bos geteld (Tabel 1). Aanpassingen van de routes zijn verdisconteerd door rekening te houden met het getelde oppervlakte en het aantal getelde dieren.
De tellingen in de polders zijn uitgevoerd tussen 13 februari en 15 april en die in het bos tussen 16 maart en 15 april. Zo nodig is rekening gehouden met vroege en late voorjaren. Dit om te voorkomen dat er geteld wordt onder winterse omstandigheden of op een moment dat het gewas al hoog staat en daardoor de te tellen dieren niet opvallen.
In het Braakmanbos nam in de periode 2004-2010 het aantal getelde Konijnen met een factor 20 toe. Tot en met 2015 bleef de populatie min of meer op dit wat hogere niveau. Vanaf 2016 nam het aantal weer af. In de polders in Zeeuws-Vlaanderen is het voorkomen van deze soort marginaal. Sinds de telling van 2020 werd langs die routes geen enkel Konijn meer waargenomen (Figuur 4). De recente afname is een gevolg van de virusziekte VHS.
Konijn in de Braakman. Foto Henk Castelijns
In OZV1 daalde de dichtheid aan Hazen in de periode vanaf 2004 tot 2013 met een factor zes. Sindsdien is het aantal min of meer stabiel, maar op een veel lager niveau. In OZV2 is de monitoring in 2014 gestart. Tot aan 2016 verdubbelde de dichtheid. Sindsdien is de dichtheid daar een factor drie tot acht lager. In MZV2 was het eerste monitoringsjaar – 2004 – de dichtheid het hoogst, sindsdien ligt deze een factor 2-8 lager. MZV1 is de uitzondering. Hier was de dichtheid in 2021 een factor drie hoger dan in eerdere jaren en nam daarna weer af tot het oude niveau (Figuur 5).
Haas op een akker. Foto Henk Castelijns
De tellingen van Fazanten worden uitgevoerd aan het begin van de baltstijd als de hanen erg opvallen. De hennen leven in die tijd van het jaar nog in groepen en blijven meer in dekking. Het aantal Fazanthanen is daardoor representatiever dan dat van de hennen. In de jaren 2005-09 nam het aantal Fazanthanen langs alle routes ruwweg met een factor twee toe. Dat was voor Fazanthennen langs twee van de drie de routes ook het geval. Na enkele jaren op een wat hoger niveau daalde het aantal, met het voorjaar van 2014 als dieptepunt. Afgezien van pieken en dalen is het sindsdien langs drie van de – inmiddels – vier routes laag gebleven (Figuur 6 en Figuur 7). Ook hier is de route MZV1 de uitzondering. De aantallen van zowel hanen als hennen wisselen hier sterk en komen in grote lijnen met elkaar overeen. De afwijkende trend en de grote schommelingen in dit gebied zijn ongetwijfeld het gevolg van het uitzetten van gekweekte vogels. Zo werden op 26 februari 2019 in een klein deel van het gebied (circa 75 ha) 34 hanen en 74 hennen geteld.
Fazanthaan. Foto Johnny du Burck
Fazantenhen. Foto Henk Castelijns
Het aantal Patrijzen was bij de start van de telling al niet zo hoog, de laatste jaren stelt het aantal bijna niets meer voor (Figuur 8).
Patrijs. Foto Johnny du Burck
