Volwassen Buizerd. [i]Foto: Ludo Goossens.[/i]Volwassen Buizerd. Foto: Ludo Goossens.Wetenschappelijke naam
Buteo buteo

Lengte
51-57 cm

Vleugelspanwijdte
120-138 cm

Gewicht
700-1000 gram, vrouwtjes zijn gemiddeld 20% zwaarder dan mannetjes

Aantallen
In Europa (exclusief Rusland) broeden 370.000-470.000 paren. In Nederland gaat het om circa 10.000 paren en in Zeeland in 2008 om 235-320 paren. De laatste 30 jaar is in Nederland de stand verviervoudigd, maar sinds 2000 is de groei eruit. In Zeeland broedt de soort sinds het begin van de jaren zeventig. Er is anno 2008 nog steeds sprake van een lichte toename: vooral in open akkerbouwgebieden. Het verzadigingspunt lijkt echter nabij.
In Zeeland overwinteren 750-1500 Buizerds.

Leefgebied
Buizerds bouwen het nest altijd in een boom, daarom zijn ze in de broedtijd aan bomen gebonden. Verder zijn ze niet al te kieskeurig. Er moet natuurlijk wel voldoende voedsel voorhanden zijn, maar dat is in Zeeland nergens een probleem.

Bij het bepalen van een nestplaats zoeken ze vooral naar plaatsen waar de rust min of meer gewaarborgd is. Ze hoeven dan niet te vaak van het nest. Een Buizerd vergist zich wel eens en bouwt een nest langs een verharde weg die drukker blijkt dan verwacht. Dergelijke nesten mislukken bijna zonder uitzondering.

In de winter komt de Buizerd overal in Zeeland voor, zelfs in kale akkerbouwgebieden. In kale boomloze gebieden met veel overwinterende watervogels kunnen zelfs concentraties optreden. In de schemer verlaten Buizerds dergelijke gebieden om ergens in een boom of in een bosje te gaan slapen. Ze kijken daarbij niet op een paar kilometer.

Voedsel
In het broedseizoen worden vooral (woel)muizen, jonge Konijnen, maar ook wel jonge Hazen, Mollen, Wilde Eenden, Fazanten, duiven en Spreeuwen gegeten. Buiten het broedseizoen wordt het menu aangevuld met aas, bijvoorbeeld verkeers- en winterslachtoffers. Vooral in slechte muizenjaren kan een deel van het voedsel bestaan uit regenwormen die lopend in weilanden of op graszaadvelden worden verzameld. De Buizerd jaagt meestal vanuit stand. Zittend op een uitkijkpost speurt hij de omgeving af en zodra hij een prooi ziet, overrompelt hij die. Op die manier worden zelfs Kauwen, Gaaien en Eksters bemachtigd. In open gebieden komen Buizerds ook door bidden aan de kost.

Buizerdnest met 3 eieren. [i]Foto: Jeroen Castelijns.[/i]Buizerdnest met 3 eieren. Foto: Jeroen Castelijns.
Een nest met bijna vliegvlugge jongen. Foto: Jeoren CastelijnsEen nest met bijna vliegvlugge jongen. Foto: Jeoren Castelijns
Voortplanting
Buizerdparen blijven het gehele jaar in hun territorium. De balts begint in februari. Per voorjaar vinden 400-500 luidruchtige copulaties plaats. Er wordt gebroed in bomen meestal op 10-20 m hoogte. Sommige paren bouwen elk jaar een nieuw nest, andere paren gebruiken het nest enkele jaren achtereen. Bezette nesten zijn te herkennen aan verse groene takken op de nestrand. Er wordt aangenomen dat daarmee parasieten worden bestreden. Hoe dan ook door het aanbrengen van vers nestmateriaal blijft het nest schoon.

Buizerds leggen eieren in de periode vanaf eind maart tot in de tweede helft van april. Er wordt om de andere dag een ei gelegd. Een compleet legsel bestaat uit 1-4 eieren. In slechte voedseljaren (in Zeeland weinig Konijnen, Veld- en Aardmuizen) zijn er naar verhouding nogal wat 2-legsels, terwijl er in goede jaren meer 3-legsels zijn en soms zelfs een enkel 4-legsel. De broedduur bedraagt 36-38 dagen. Na 40-45 dagen vliegen de jongen uit. In het begin als ze amper vliegvaardig zijn, zitten ze op takken in de omgeving van het nest. Ze worden dan takkelingen genoemd. Geleidelijk aan gaan ze steeds verder.

In Zeeland bouwt gemiddeld de helft van de Buizerdparen een nest. Ruim eenderde van de paren lukt het de jongen groot te brengen. Sommige Buizerdparen bouwen jaren achtereen een nest, leggen daarin zelfs geregeld eieren, maar mislukken elk jaar opnieuw. In Zeeland is een geval bekend van een paar dat het zeven jaar heeft geprobeerd, maar in slechts één jaar succesvol was. Voor de instandhouding van de populatie is dat juist voldoende.

Als een Buizerdpaar eenmaal jongen heeft die enkele weken oud zijn, lukt het ze bijna altijd de jongen groot te brengen. Als het dan toch misgaat, is dat vaak een gevolg van menselijk ingrijpen: Meestal door het uitleggen van vergiftigd aas en soms door het doorschieten van het nest. De schutter beweert dan steevast dat hij dacht dat het om een Zwarte Kraai ging! Hoe die is geslaagd voor zijn jachtexamen??

Verplaatsing
Het duurt circa 60 dagen voor jonge Buizerds het broedgebied verlaten. Normaal trekken ze niet verder dan 50-60 km weg. Als een Nederlandse Buizerd zich eenmaal ergens als broedvogel heeft gevestigd, blijft hij daar zijn hele leven.
In de winter krijgen Zeeuwse Buizerds gezelschap van soortgenoten uit Scandinavië en NO-Duitsland. Het lijkt erop dat dergelijke Buizerds zich vooral ophouden in open gebieden waar geen lokale broedparen aanwezig zijn.
Het valt op dat de toch als bewoner van een parklandschap en eter van knaagdieren bekend staande Buizerd dan vaak in gebieden met concentraties van watervogels is aan te treffen. Zo verblijven ‘s winters nabij het Verdronken Land van Saeftinghe toch al gauw 25-35 Buizerds, terwijl in de omgeving maar twee broedparen aanwezig zijn. Op een plaats waar zoals in Saeftinghe een kleine honderdduizend watervogels overwinteren, valt altijd wel een dood of verzwakt beest te snaaien.

Bovenin de foto twee vergiftigde Buizerds, in het midden een Huiskat en onderin bij de witte pijl een met gif (carbofuran) volgespoten Bisamrat. [i]Foto: Henk Castelijns.[/i]Bovenin de foto twee vergiftigde Buizerds, in het midden een Huiskat en onderin bij de witte pijl een met gif (carbofuran) volgespoten Bisamrat. Foto: Henk Castelijns.Overleving
Het leeftijdsrecord voor Nederland staat op 18 jaar, voor Europa zelfs op 28 jaar en 9 maandenr. De kans dat een jonge Buizerd de leeftijd van één jaar bereikt is 55%. Jonge Buizerds die de eerste winter goed zijn doorgekomen, hebben een levensverwachting van circa 5 jaar. De belangrijkste doodsoorzaak in de winter is uitputting. In het voorjaar speelt plaatselijk menselijke vervolging een rol: vooral vergiftiging en soms afschot. Tijdens de balts in februari-maart zijn de vogels erg luidruchtig en vallen door het ontbreken van bladeren aan de bomen dan enorm op. Het is de tijd van het jaar dat de meeste vergiftigingen plaatsvinden.

Kansen en bedreigingen
Ondanks plaatselijke vervolging, waarvan in een paar jaren tientallen Buizerds het slachtoffer kunnen zijn, gaat het goed met de Zeeuwse Buizerds. Behalve toezicht op vervolging zijn geen speciale beschermingsmaatreglen nodig.