Figuur 15. Aantalsverloop van het aantal broedparen van de Slechtvalk in Zeeland in de periode 1995-2011.Figuur 15. Aantalsverloop van het aantal broedparen van de Slechtvalk in Zeeland in de periode 1995-2011.In 2011 werden vijf zeker broedgevallen van de Slechtvalk vastgesteld waarvan er vier slaagden. Er was een nieuwe vestiging in de Zevenaarhaven bij Terneuzen (geslaagd) en er werd evenals in 2006 en 2007 weer met zekerheid op de grond gebroed op de Hooge Platen (mislukt). Het aantal broedparen wordt geschat op 6-11 (Figuur 15). Hierna wordt een overzicht gegeven per broedpaar.

Cargill Sas van Gent
Op deze locatie is vanaf 2004 een broedpaar aanwezig, maar er zijn nog nooit jongen geboren. Ook in 2011 niet. Op 18, 19 en 26 maart werd een ouder bij, op of voor de nestkast gezien. Daarna tot 4 juli niet meer. Een geplande controle eind april kon niet uitgevoerd worden omdat de controleurs geen veiligheidsschoenen aan hadden. Andere jaren werd daar niet naar gevraagd. Het moet niet gekker worden!

"Prooivoorraad" van het Slechtvalkenpaar bij Borssele. Het gaat vooral om steltlopers. Het paar broedt aan de oever van de Westerschelde waar zich grote aantallen steltlopers ophouden. De foto is genomen op 10 mei 2011. Op dat tijdstip trekken Regenwulp, Rosse Grutto en Kanoetstrandloper, de belangrijkste prooien op de foto, massaal door. [i]Foto‟s: Peter van Geneijgen.[/i]„Prooivoorraad‟ van het Slechtvalkenpaar bij Borssele. Het gaat vooral om steltlopers. Het paar broedt aan de oever van de Westerschelde waar zich grote aantallen steltlopers ophouden. De foto is genomen op 10 mei 2011. Op dat tijdstip trekken Regenwulp, Rosse Grutto en Kanoetstrandloper, de belangrijkste prooien op de foto, massaal door. Foto‟s: Peter van Geneijgen.Centrale Borssele
Vanaf 3 februari waren de valken dagelijks aanwezig. Op 30 maart lagen er vier eieren in het nest. Op 10 mei werden vier jongen geringd, gewogen, gemeten etc. Het bleek om twee mannen en twee vrouwen te gaan. Uit de vleugellengte van het oudste jong kon worden afgeleid dat de eileg op 6 maart was begonnen. Alle jongen waren in prima conditie en zijn tussen 6 en 15 juni uitgevlogen. Op 15 juni zaten zeker drie van de vier jongen op een toren bij een chemisch bedrijf op ongeveer één kilometer van het nest.

Op deze locatie zijn sinds 2001 Slechtvalken aanwezig. In de periode 2002-2005 en 2009-2011 werd er succesvol gebroed. In totaal werden 21 jongen grootgebracht. In 2006 werd de kast tijdens onderhoud aan de toren tijdelijk verwijderd. Er vond toen een mislukt broedgeval plaats op een hoogspanningsmast. In 2007 en 2008 mislukte het broedgeval door de aanwezigheid van een hybridevalk (Castelijns 2002-2011, in serie).

In Tabel 6 wordt een overzicht gegeven van de prooien. Het overzicht is inclusief de prooien die als een soort "voorraad" werden aangetroffen bij het nestbezoek op 10 mei (zie foto's). Waarom Slechtvalken een „voorraad? aanleggen is niet bekend. Veel energie hoeft het in dit geval niet te hebben gekost. De op de foto aanwezige prooien, waaronder diverse ruiterachtigen, Rosse Grutto, Regenwulp en Kanoetstrandloper zijn in de periode eind april-begin mei op deze locatie aan de oever van de Westerschelde, volop voorhanden.

Jonge Slechtvalk nabij Ouddorp (Zuid-Holland) op 31 december 2008. [i]Foto: Hugo van der Slot.[/i]Jonge Slechtvalk nabij Ouddorp (Zuid-Holland) op 31 december 2008. Foto: Hugo van der Slot.DOW Terneuzen
Het paar in deze nestkast produceerde drie eieren waarvan er twee zijn uitgekomen. Het derde ei werd tijdens het ringen van de jongen opengemaakt. Er was geen zichtbare vrucht aanwezig. Gemeten aan de vleugellengte van het oudste jong werd het eerste ei gelegd op 18 maart. Dat is vier dagen later dan gemiddeld voor deze locatie (vroegste datum 3 maart en laatste datum 26 maart, N=7). De locatie is bezet sinds 2004. Telkens werden eieren gelegd, enkel in 2005 kwamen ze niet uit.

Op 25 maart en op 3 en 25 mei werden in totaal 50 prooiresten verzameld (Tabel 6). Opmerkelijke prooien waren Kwartel, Dodaars (2x) en Geoorde Fuut. Het zijn alle drie prooien die vooral 's nachts vliegen en kunnen worden gegrepen omdat de omgeving van de broedplaats is verlicht (zie onder andere Castelijns 2011).

Drielegsel van een Slechtvalk op een schelpenbank op de Hooge Platen Breskens. De eieren zijn erg verschillend van kleur en in vergelijking met normale eieren lichter gekleurd. Was er geen pigment meer voorhanden na een eerder legsel en/of was het een haastklus? [i]Foto: Fred Schenk.[/i]Drielegsel van een Slechtvalk op een schelpenbank op de Hooge Platen Breskens. De eieren zijn erg verschillend van kleur en in vergelijking met normale eieren lichter gekleurd. Was er geen pigment meer voorhanden na een eerder legsel en/of was het een haastklus? Foto: Fred Schenk.Hooge Platen Breskens
Vanaf het vroege voorjaar was een ontsnapte (met leertjes aan de poten) Slechtvalk op de Hooge Platen aanwezig. Deze vogel was er ook tijdens het broedseizoen van 2011. Het beest veroorzaakte vaak paniek in de sternkolonie. Zeker vanaf 5 mei en mogelijk zelfs eerder, was er ook een "wild" Slechtvalkenpaar aanwezig.

Op 4 juni vond de beheerder op een schelpenbank een wit door de zon verschoten valkenei. Wat verderop vond hij nog een ei, deels onder het zand. Het deel onder het zand had nog kleur. Er was dus al een legsel mislukt. Circa 30 m verder vond hij een legsel met drie bebroede eieren (zie foto). Op 5 juni werd van op afstand waargenomen dat het legsel werd bebroed. Op 15 juni werd, eveneens van op afstand, de plaats van het nest anderhalf uur in de gaten gehouden. Er was niets meer te zien. Op 17 juni werd vastgesteld dat het legsel was verdwenen. De vogels waren op dat moment nog wel erg in paniek vanwege een zeer hoge waterstand (getijdengebied). Vervolgens werd tot 10 juli het paar niet gezien. Intussen was de leertjesvalk nog steeds aanwezig en veroorzaakte vaak paniek in de sternkolonie (Fred Schenk). In totaal werden als prooi acht Grote Sterns, vijf Postduiven, één Tureluur en één Visdief gevonden. Het is niet duidelijk of de prooien moeten worden toegewezen aan het 'echte' broedpaar of aan de leertjesvalk.

Lange Jan Middelburg
Op 6 maart 2011 werden twee alarmerende vogels gezien. Tot en met 24 april werd regelmatig één ex. Waargenomen. Daarna werden geen vogels meer waargenomen (Jaco Walhout).

Jonge vanaf de 55 m hoge watertoren Axel naar beneden gekukelde Slechtvalk. Op hetzelfde moment was nog een tweede jong op de straat beland. Beide zijn terug op de toren gezet. Vanaf 23 mei vlogen ze de toren al zelfstandig af en aan. [i]Foto: Gilbert Brandt.[/i]Jonge vanaf de 55 m hoge watertoren Axel naar beneden gekukelde Slechtvalk. Op hetzelfde moment was nog een tweede jong op de straat beland. Beide zijn terug op de toren gezet. Vanaf 23 mei vlogen ze de toren al zelfstandig af en aan. Foto: Gilbert Brandt.Watertoren Axel
Op deze locatie werd voor het tweede achtereenvolgende jaar succesvol gebroed. Het broedproces kon worden gevolgd via twee webcams die in samenwerking met Stichting watertoren Axel en Stichting Natuurkanaal in de eerste week van december 2009 werden geplaatst: één in en één buiten de nestkast. Ook in 2012 zal dat weer het geval zijn (zie webcam).

De webcams leverden veel bekijks op en erg veel positieve reacties. Negatieve reacties waren er ook. Vooral toen op 25 mei prooiresten werden verzameld en de webcams niet uit waren geschakeld omdat ze soms moeilijk op gang te krijgen waren. De jongen waren op dat moment vliegvlug en vlogen zelfstandig de toren af en aan. Tijdens het verzamelen alarmeerden de ouders heftig. Een aantal dames (echt waar, alleen maar dames!) van het Vogelsbeschermingsforum “Beleef de lente” sloeg ook alarm bij de Politie Terneuzen, Vogelbescherming Nederland, de Slechtvalk Werkgroep Nederland en diverse fora waarop ze actief waren. Het leidde tot enige consternatie en een pittige emailwisseling met de auteur. Uiteindelijk kon alles gesust worden. De les die we er uit trekken is dat bij elk bezoek aan de kast voortaan het beeld op zwart gaat. Grappig was dat de jongen enkele uren na de commotie alle vier in de nestkast zaten om de nacht door te brengen.

Tabel 6. Prooien en prooiresten in en bij Slechtvalknesten in Borssele (Bors), Terneuzen (Tnz) en Axel in 2011.Tabel 6. Prooien en prooiresten in en bij Slechtvalknesten in Borssele (Bors), Terneuzen (Tnz) en Axel in 2011.De eerste prooioverdracht van het paar vond plaats op 15 december 2011 en de eerste balts werd waargenomen vanaf 21 december 2010. Vanaf 20 januari zat het vrouwtje dagelijks enige tijd bij op of voor de nestkast. Het eerste ei werd gelegd op 3 maart om 13:30u, het tweede 53-64 uur na het eerste, het derde 36-48,5 uur na het tweede en het vierde en laatste 54-66,5 uur na het derde. De gemiddelde tijd tussen het eerste en laatste ei bedroeg 56 uur. Omdat ook 's nachts, als het donker is, eieren kunnen worden gelegd en omdat de vogel vast op de eieren zat, was niet telkens met zekerheid het tijdstip te bepalen waarop er werd gelegd. Het eerste jong werd 38 dagen en 7 uur na het leggen van het eerste ei geboren. Het laatste van de vier jongen kroop na 33 dagen en 7 uur uit het ei. De jongen groeiden voorspoedig op en werden op 3 mei van (kleur)ringen voorzien. Er zijn toen ook allerlei metingen aan de jongen verricht en bovendien werd het geslacht bepaald. Het waren vier vrouwen. Op 20 mei, de jongen waagden zich al enige dagen uit de kast, “vielen” twee jongen naar beneden en belandden op de straat. Ze zijn opgepakt en terug in de kast geplaatst. Drie dagen later vlogen ze al zelfstandig af en aan. Tot en met 13 juni werden ze nog gevieren bij de kast gezien. De laatste keer dat een jong op de watertoren, waaraan de kast hangt, werd gezien was op 30 juli. Op 24 juni zaten drie van de vier jongen op één hoogspanningsmast op 3,5 km van het nest Door één van de jongen werd, zittend op een kraaiennest op deze mast, van een prooi gegeten (Willy Vink).

In Tabel 6 wordt een overzicht gegeven van de in en bij het nest in de maanden februari tot en met juli aangetroffen plukresten. Evenals vorig jaar gaat het vooral om Postduiven. Op basis van het aantal gaat het zowat om de helft, rekening houdend met het gewicht ongeveer gaat het om tweederde van het totaal. Bijzondere prooien waren een volwassen vrouwtje Appelvink en een Valkparkiet. Voor de omgeving van Axel zijn ook de Kluut en de Grutto bijzonder.

Yara Sluiskil
Er was evenals in 2011 geen succesvol broedgeval. In 2008 en 2009 zijn er op deze locatie telkens jongen uitgevlogen. Of het broedpaar in het voorjaar van 2011 nog aanwezig was, is niet duidelijk.

Zevenaarhaven Terneuzen
Dit is een nieuwe broedlocatie op een 35-40 meter hoog gebouw. De vogels broedden er in een nestkast. De nestkast hangt op een onbereikbare plaats (indertijd opgehangen met een hoogwerker) en is daardoor niet te controleren. Er zijn minimaal twee jongen uitgevlogen (Eric Dekker, Wilfried Mahu).