De Havik broedt al enige jaren op Walcheren. Bekende broedlocaties zijn Oranjezon (Vrouwenpolder), Hoogduin (Domburg) en de duinen bij Valkenisse. De Haviken broeden hier in de oudere bossen van de binnenduinrand. Dit jaar werden 2-3 nieuwe broedgevallen opgemerkt in de relatief jonge bossen die zijn aangeplant rond de doorbraakkreken die ontstonden na de inundatie van Walcheren vijfenzestig jaar geleden. In het Veerse Bos (Veere) werd een broedgeval ontdekt (Angelique Belfroid), in Rammekenshoek (Ritthem) werd een territoriale vogel opgemerkt (Jaco Walhout) en in het kreekbos van Westkapelle vond een broedgeval plaats. Dat laatste broedgeval wordt uitgebreid beschreven in dit artikel.

Eerste legsel
Op 16 april vond ik een nest van een Havik in een bosperceel aan de Westkapelsche Kreek. Het nest zat op ongeveer 5 meter hoogte tegen de stam van een populier. Ik keek van onder door het nest heen en zag drie eieren liggen. Een groot deel van het nest lag onder de boom. Op de nestrand lagen veel dons- en dek- veertjes een bewijs dat het vrouwtje op de eieren heeft zitten broeden. Op 19 april zag ik van een afstand dat de vrouw op de nestrand stond. Ze was niet aan het broeden en toen ze mij zag kijken vloog ze weg. Bij een controle op 25 april lagen de restanten van 4 eieren onder het nest. Een van de eieren toonde sporen van predatie door een vogel (zie foto). Datzelfde ei was nog zodanig intact dat het gemeten kon worden. Het ei was lichtblauw en 41,8 X 52,7 mm groot wat bevestigde dat het eieren van de Havik waren.

Gepredeerd ei van Havik bij Westkapelle op 25 april 2010. [i]Foto: Floor Arts.[/i]Gepredeerd ei van Havik bij Westkapelle op 25 april 2010. Foto: Floor Arts.

Deels uit de boom gewaaid nest van Havik in populier bij Westkapelle op 25 april 2010. [i]Foto: Floor Arts.[/i]Deels uit de boom gewaaid nest van Havik in populier bij Westkapelle op 25 april 2010. Foto: Floor Arts














Tweede legsel
Op 12 april hoorde ik een havikachtige luid kekkeren in een ander bosperceel aan de Westkapelsche kreek. Op 4 mei trof ik een broedende Havik (vrouw) aan op een eerder door een andere soort gebruikt nest in een Es. Het nest zat op een hoogte van ongeveer 6 meter en was goed zichtbaar vanaf een wandelpad. Bij controles op 22, 24, 27 mei en 1, 5 juni werd steeds een broedende vrouw Havik aangetroffen op het nest. De vogel zat vast op het nest en bleef zelfs zitten als ik onder het nest doorliep (zie foto). Op 10 juni stond de vrouw Havik op de nestrand en zag ik ten minste een donsjong in de nestkom bewegen. Op 15 juni was ik getuige van een voedering door de vrouw. Ze voerde twee pullen van 1-2 weken oud (nog helemaal wit van het dons). De vogel gedroeg zich zeer rustig: ze alarmeerde niet, maar bleef me wel in de gaten houden. Toen ik onder het nest doorliep, bleef ze op de nestrand staan; ik zag dat de ze een metalen ring aan haar linkerpoot droeg! Bij bezoeken op 22 en 24 juni stonden of lagen de jongen op het nest en was telkens de vrouw in de omgeving van het nest. Ze alarmeerde niet, maar bleef me wel in de gaten houden. Op 1 juli werd een poging ondernomen om de jongen te ringen. Twee takkelingen met een geschatte leeftijd van 4 weken stonden op het nest. Omdat het risico dat de jongen van het nest zouden springen groot werd geacht (ze waren al te groot), is besloten om de jongen niet te ringen. Uitgaande van een broedduur van veertig dagen is het eerste ei omstreeks 24 april gelegd en kwamen de jongen circa 3 juni uit het ei. Tijdens al de controles werd de man niet gezien. Bij een bezoek aan de kreek op 9 juni zag ik de man, die werd achtervolgt door kraaien, het bos induiken.

Nestboom op 22 mei 2010. [i]Foto: Floor Arts.[/i]Nestboom op 22 mei 2010. Foto: Floor Arts.

Broedende vrouw, de staart steekt over de nestrand op 1 juni 2010. [i]Foto: Floor Arts.[/i]Broedende vrouw, de staart steekt over de nestrand op 1 juni 2010. Foto: Floor Arts.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 








Wat ik denk dat er gebeurd is
Het eerste legsel is mislukt omdat het als gevolg van harde windstoten (grotendeels) uit de boom is gewaaid. Het bosperceel bestaat uit loofhout met in het midden enkele populieren die hoger zijn dan de omringende bomen. In april kon men het nest dwars door het bos heen zien vanaf de rand van het perceel. Het nest zat dus vrij open. Waarschijnlijk is het broedsel mislukt nadat het nest grotendeels uit de boom is gewaaid. Dat zou dan op 12 april gebeurd kunnen zijn, de maximale uurgemiddelde windsnelheid in Vlissingen was op die dag 11 m/s (6Bft) met windstoten van 16 m/s (KNMI). Er zijn aanwijzingen dat de eieren gepredeerd zijn nadat het legsel was verlaten. Op basis van de veren die onder en nabij het nest gevonden werden, is vastgesteld dat de vrouw een onvolwassen vogel was (tweede levensjaar, zie foto). Ik neem aan dat ze voor het eerst een broedpoging ondernam. Onervarenheid zal zeker meegespeeld hebben bij het mislukken van het eerste legsel. Nadat de eerste poging mislukte (half april), is ze direct weer met een nieuw legsel begonnen (eind april) in een bestaand nest op 250 afstand van het eerste nest. Het geringe aantal jongen en de late start van het legsel duiden op een tweede legsel. Uit dit tweede legsel wist het paar twee jongen groot te brengen.

Ruiveren Havik, verzameld bij beide nesten in 2010. [i]Foto: Floor Arts.[/i]Ruiveren Havik, verzameld bij beide nesten in 2010. Foto: Floor Arts.

Borstveer Havik in tweede levensjaar (een eerstejaarsvogel heeft geen bandjes maar druppels en bij oudere vogels zijn de donkere bandjes smaller). [i]Foto: Floor Arts.[/i]

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Prooien
Tijdens de controles van het nest werd de omgeving afgezocht op plukresten. In het begin van het broedseizoen werden de plukresten verspreid door het broedbos aangetroffen. Later toen er jongen waren, werden veel veren verzameld onder een boom die op ongeveer vijftig meter van het nest stond. Deze boom werd door het mannetje gebruikt als plukplaats. De verzamelde veren werden meegenomen en thuis op soort en leeftijd gebracht (zie foto’s).

Tabel 1. Plukresten van de Havik bij de Westkapelsche Kreek 16 april – 5 juli 2010.Tabel 1. Plukresten van de Havik bij de Westkapelsche Kreek 16 april – 5 juli 2010.Totaal werden in de periode 16 april - 5 juli veertig verschillende prooiengedetermineerd (tabel 1). Meer dan de helft van het aantal gevonden prooien bestond uit kraaiachtigen (Kauw, Ekster en Gaai). Vooral later in het broedseizoen verschenen er veel juvenielen op het menu. De Havik staat erom bekend dat die relatief veel postduiven vangt, daar was bij dit paar geen sprake van. Geen enkele postduif werd met zekerheid gedetermineerd. In de braakballen die ik onder de plukboom vond, zaten geen ringen van postduiven. Het is uit de literatuur bekend dat Sperwers op het menu van de Havik prijken maar toch was ik verrast door de vondst van een geplukte Sperwer op 25 april. Vrijwel alle veren werden verzameld (zie foto’s). Op basis van veermaten en veerpatronen werd geconcludeerd dat het een onvolwassen vrouw (eerste levensjaar) was.

Geplukte onvolwassen vrouw Sperwer (25 april 2010) op plukplaats in het bos. [i]Foto: Floor Arts.[/i]Geplukte onvolwassen vrouw Sperwer (25 april 2010) op plukplaats in het bos. Foto: Floor Arts.

De veren van de geplukte Sperwer gesorteerd. [i]Foto: Floor Arts.[/i]De veren van de geplukte Sperwer gesorteerd. Foto: Floor Arts.

 

 

 

 

 








Zelf een onderzoekje doen?
Het is spannend om de verrichtingen van een roofvogel te volgen. Mocht je zelf eens een onderzoekje willen doen naar de prooikeuze van een roofvogel, schroom dan niet om contact op te nemen met mij. Ik heb jarenlang broedgevallen van Sperwers gevolgd en kan je veel nuttige tips geven en helpen met het determineren van de plukresten. Wacht niet te lang, want het werk begint al vroeg in het voorjaar (nu!) met het opsporen van de nesten van vorig jaar.

Veren verzameld onder de plukboom op 22 juni 2010. Plukresten van: Turkse Tortel (links boven), Ekster (rechts boven), Spreeuw (links) en drie Kauwen. Linksonder ruiveren Havik. [i]Foto: Floor Arts.[/i]Veren verzameld onder de plukboom op 22 juni 2010. Plukresten van: Turkse Tortel (links boven), Ekster (rechts boven), Spreeuw (links) en drie Kauwen. Linksonder ruiveren Havik. Foto: Floor Arts.